CHANH

Cây chanh thuộc loài cây bụi với chiều cao trung bình là 5m. Thân và cành có nhiều gai dài khoảng 35mm. Thân cây có nhiều nhánh. Lá hình như quả trứng nhưng dài hơn. Chiều dài trong khoảng 2,5-9cm (giống lá cây cam).

Hoa có màu trắng ngả vàng, gân màu tím nhạt. Đường kính của hoa trung bình là 2,5cm. Hoa mọc đơn hoặc thành từng chùm. Mỗi chùm từ 2-3 hoa.

Quả hình tròn, vỏ mỏng và nhẵn, đường kính từ 2,5-5cm. Khi sống có màu xanh và chính màu vàng. Mỗi quả có 10-12 múi. Mỗi múi chứa khoảng 3 hạt. Cây cho hoa quả quanh năm nhưng trái ra nhiều vào giữa tháng 5 và tháng 9. Trong vòng 5-6 tháng kể từ khi hoa nở thì trái chín.

Cây ưa đất khô ráo, không chịu được ngập úng. Cây có thể được nhân giống bằng hạt nhưng mất nhiều thời gian. Người ta hay dùng phương pháp giâm cành để tạo ra cây mới. Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp này là bộ rễ không phát triển mạnh. Để khắc phục tình trạng này người ta thường ghép chồi cây này vào cây cam với bộ rễ mạnh.

Vỏ: Lớp vỏ xanh chứa khoảng 0,5ml tinh dầu. Tinh dầu này có màu vàng nhạt, gồm d. limonene, một ít α pinen, β phellandrene, camphen và γ terpinen. Đây là những hoạt chất tecpen (dùng để sản xuất tinh dầu). Trung bình cho 1 lít tinh dầu cần từ 3.000 đến 6.000 quả.

Dịch quả: Nước chiếm hơn 80% thành phần trong dịch quả. Còn lại là axit citric 5-10%; 1-2% citric axit canxi và kali; xitrat etyl và 0,4-0,5% axit malic. Ngoài ra còn 0,4-0,75% đường interverti, 0,5% sacarosa và 0,75-1% profit. Trong 100g dịch chanh tươi chứa khoảng 65mg vitamin C, vitamin B1 và riboflavin.

Lá: Chứa tinh dầu. Trong tinh dầu này có một dẫn xuất của prolin – chất stachydrine.

1. Quả chanh làm gia vị
Chanh được làm gia vị trong các món ăn. Ví dụ, bạn có thể vắt chanh vào nước chấm, thêm cốt chanh vào món bún, phở… giúp cung cấp các vitamin và khoáng chất tương tự như các loại trái cây có múi khác.
2. Quả chanh giúp giảm nếp nhăn
Chanh giàu vitamin C (còn được gọi là axit ascorbic). Cơ thể bạn không thể tạo ra vitamin C nên phải lấy từ thức ăn. Vitamin C thúc đẩy tạo ra collagen, giúp làn da của bạn luôn tươi trẻ và căng mọng. Nếu không đủ collagen, da sẽ xuất hiện nếp nhăn.
3. Quả chanh cung cấp vitamin B tăng năng lượng cho cơ thể
Thiamin và riboflavin (nhóm vitamin B có trong chanh) biến thức ăn thành năng lượng cơ thể cần. Chúng cũng giúp các tế bào trong cơ thể phát triển và hoạt động. Chỉ cần một quả chanh cỡ vừa cũng cung cấp cho bạn một phần nhỏ những gì bạn cần hàng ngày.
4. Quả chanh giàu chất chống oxy hóa
Vitamin C, flavonoid, axit phenolic, tinh dầu và coumarin đều có nhiều trong chanh. Chúng là thành viên của nhóm chất chống oxy hóa. Các chất này liên kết với nhau để chống lại những 'kẻ xấu' - các gốc tự do gây tổn hại cho tế bào, dẫn đến bệnh tật cũng như các vấn đề sức khỏe khác.
5. Hỗ trợ thai nhi phát triển
Do chứa một lượng nhỏ vitamin B gọi là folate. Các tế bào sử dụng folate để phân chia tạo ra nhiều tế bào hơn, rất cần thiết cho thai nhi phát triển.
6. Quả chanh giúp khử trùng rau sống
Hàm lượng axit cao của chanh mang lại vị chua hoàn hảo cho món salad xanh của bạn, giúp tiêu diệt vi khuẩn salmonella có thể có trong thực phẩm, thớt hoặc quầy bếp.
Nếu muốn đảm bảo rau xanh sạch sẽ, hỗn hợp nửa giấm và nửa nước cốt chanh sẽ giúp tiêu diệt vi khuẩn trong khoảng 15 phút.
Nếp nhăn cũng là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa, nhưng bạn có thể làm chậm quá trình này bằng các loại vitamin và dinh dưỡng phù hợp.
7. Chanh giúp hạ huyết áp
Cả nước ép và vỏ chanh đều có thể giúp hạ huyết áp. Vắt cốt chanh vào nước uống trước và sau khi đi dạo sẽ mang lại nhiều lợi ích. Trao đổi với bác sĩ nếu bạn dùng thuốc huyết áp hoặc các loại thuốc khác vì nước chanh có thể tương tác với thuốc. Không bao giờ điều chỉnh thuốc trừ khi bác sĩ yêu cầu.8. Ngăn ngừa ung thư
Mặc dù không có bằng chứng nào cho thấy chanh có thể chống lại bệnh ung thư mà bạn đã mắc phải, nhưng chanh chứa chất chống oxy hóa có thể giúp bạn ngăn ngừa các bệnh này.
9. Tăng cường trí não
Trong chanh có chứa các chất hóa học đặc biệt có thể giữ cho tế bào não an toàn trước các chất độc hại trong cơ thể. Chanh cũng bảo vệ chống lại sự phá vỡ và viêm nhiễm tế bào nói chung, có thể giúp giảm một số nguy cơ mắc các bệnh về não như bệnh Parkinson, Alzheimer…
10. Giữ cho nướu khỏe mạnh
Nướu bị sưng, chảy máu và răng lung lay là dấu hiệu của bệnh scorbut. Điều này đã phổ biến từ lâu khi mọi người không dễ dàng tiếp cận với thực phẩm có vitamin C.
Trước khi bạn ăn cam quýt để ngăn ngừa bệnh này, cần lưu ý, axit citric tốt cho những chứng bệnh của bạn nhưng lại có hại cho men răng. Đợi ít nhất 30 phút sau khi ăn hoặc uống thực phẩm có axit hãy đánh răng.
11. Phòng cảm lạnh
Người ta lầm tưởng rằng vitamin C trong chanh sẽ ngăn ngừa cảm lạnh. Thực tế, vitamin không làm được điều này. Tuy nhiên, vitamin C giữ cho hệ thống miễn dịch của bạn hoạt động ở mức cao nhất. Khi hệ miễn dịch khỏe mạnh, có thể giúp phòng ngừa bệnh tật, trong đó có cảm lạnh và làm giảm các triệu chứng của cảm lạnh.
12. Cải thiện cholesterol
Hỗn hợp tỏi và nước chanh hàng ngày rất tốt cho những người bị cholesterol cao. Mức độ cao cholesterol không lành mạnh có liên quan đến xơ cứng động mạch (xơ vữa động mạch), có thể gây ra bệnh tim, đau tim và đột quỵ.
13. Có thể giúp hỗ trợ giảm cân
Nghiên cứu trên chuột cho thấy, polyphenol, một loại chất chống oxy hóa đặc biệt có trong chanh, có thể giúp giảm cân và giảm mỡ trong cơ thể. Các nhà khoa học cho rằng những chất này thay đổi cách cơ thể bạn xử lý chất béo và cải thiện phản ứng của nó với insulin.
14. Ngăn ngừa sỏi thận
Nếu bạn đã từng bị sỏi thận thì chanh là một thức uống tốt. Sỏi hình thành khi các khoáng chất trong cơ thể kết tụ lại với nhau.

Chế biến: dùng tươi, làm gia vị, nước uống, làm mứt, sấy khô,...

- Bảo quản ở nhiệt độ 10-25 độ dương.